Go to National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa Go to Te Ao Hou homepage
No. 36 (September 1961)
– 41 –

KI TE ETITA

E hoa,

Tena koe me to Ropu o roto i te Tari mo nga mea Maori. Tēna koutou katoa i roto ano i nga ahuatanga o te tau.

E hoa, i whakaaro ai ahau kia tuhituhi atu ki a koe mo runga i te whakapapa mo Puhiwāmhine i puta nei i roto i Te Ao Hou No. 34, maehe 1961.

E whakamāmrama ana taua tātai whakapapa arā, pēnei:—

Ko Hoturoa,
Ko Hotuope,
Ko Hotumatapū,
Ko Hotuāwhio,
Ko Mōtai,
Ko Ue,
Ko Raka,
Ko Kākati.

— E hoa, kei roto i nga pukapuka a ōku mātua o Waikato kaore rawa a Hotuāwhio i uru ki tēnei wahi tātai whakapapa. Ko te whakapapa a ōku matua o Waikato a, tae atu hoki ki ētahi o Ngāti Maniapoto pēnei:—

Ko Hoturoa.
Ko Hotuope.
Ko Hotumatapū.
Ko Mōtai.
Ko Ue.
Ko Raka.
Ko Kākati.

— E hoa, ko tēnei tātai whakapapa kei runga i te kōhatu whakamaharatanga o Mahuta kei Rukumoana e tu ana. No reira, i te whakatakotoranga o tēnei whakapapa ki runga i te kohatu o Mahuta i whea ai nga tāngata e whakauru nei ia Hotuāwhio ki roto tahi i tēnei whakapapa. He aha rawa te take i waihotia ai e rātou kia hē te whakapapa mo runga i te kōhatu mo Kīngi Mahuta.

E hoa, naku ano i whakahē ētehi o nga whakapapa o roto i te pukapuka a Kelly, ko Tainui te ingoa apiti atu hoki ki nga whakapapa o roto i te pukapuka a Tākuta Roberton me ta te Polynesian Society.

Ko taku tino whakaaro kia tika te whakakaupapa i nga whakapapa kei waiho hei porarutanga mo nga uri whakatupu. Tēna koe.

Heoi ano

Na Paahi Moke.

Ee Hoa.

Kua kite iho ahau i nga kōrero o te reta a Paahi Moke i tuhi atu na ki a koe i te 11 o Mei 1961.

Ko te whakahē mo Hotuāwhio he take i tino nui te tautohetia i te tau 1950; i tū ai te Runanga o nga Kaumatua. Ko ahau te Tiamana o ta rātou hui i tū ai ki Te Tōkanganui-a-noho i Te Kuiti i taua tau.

Ko nga tātai o te whakapapa nei i tautohetia e toru:—

Nama 1 Nama 2 Nama 3
Hoturoa Hoturoa Hoturoa
Hotuope Hotuope Hotuope
Hotumatapū Hotumatapū Hotuāwhio
Mōtai Hotuāwhio Hotumatapū
UeMōtaiMōtai
RakaUeUe
KākatiRakaRaka
KākatiKākati

Nama 1:—Ko ta Waikato puta atu ki te Hauauru me ōna rohe katoa tēnei tātai. Ko Roore Erueti te kaumatua i kī koianei te kaupapa tika. I tautoko hoki a Ngati Raukawa i ta Roore. Ki ta Roore kōrero he teina kē a Hotuāwhio no Hotumatapū.

Nama 2:—Ko Peehitu to Ngāti Maniapoto i kōrero na Hari Te Whānonga a ia i ako ki nga whakapapa o Tainui. Ka kī a ia no mua mai ano te whakanoho i a Hotuāwhio hei tamaiti ma Hotumatapū.

Nama 3:—Ko nga kaumatua na rātou tēnei kaupapa ko Aihe Huirama me Te Nguha Huirama, engari mate kē rāua i mua atu. Ko nga pukapuka i tuhia ai a rāua whakapapa e ētehi atu nga kaupapa i mahue ake.

No muri noa mai i taua hui ka kite ahau i te pukapuka whakapapa na Kingi Te Rata. Ko te tangata nāna i tuhi taua pukapuka whakapapa ko Te Matau, he hekeretari na Kingi Te Rata. Ko te tātai o te whakapapa nei ki taua pukapuka i whai i te Nama 2. He pēra ano hoki te whakapapa kei runga i te kohatu kei te marae o Te Tōkanganui-a-noho i Te Kuiti e tū ana.

Hei mutanga iho. Ki te tukua ki ta te tokomaha ka kī au inaianei e tika ana te whakahē a Paahi Moke i taku whakapapa i roto i Te Ao Hou Nama 34. Ki taku whiriwhiri iho inaianei ko Ngāti Maniapoto anake i peka kē i te nuinga o nga iwi o Tainui, a ko te ahua nei no Ngāti Maniapoto te tangata nāna i tātai te whakapapa i tuhia ai e Te Matau ki te pukapuka whakapapa a Kīngi Te Rata.

Kaati ano, e te Etita, kia tuhi atu taku whanaunga a Paahi Moke i puta ai ēnei whakamārama i taku reta.

Heoi ano

Na

Pei Te Hurinui Jones