Go to National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa Go to Te Ao Hou homepage
No. 24 (October 1958)
– 4 –

TE AO HOU

KO TE WHAKAAKO O TE REO MAORI

Puta ana tera te rangarangaihi ki te iwi Maori nui tonu i te korerotanga kei te whakaturia he hui hei whakatakoto kaupapa mo te whakaako o te reo Maori.

He mea tenei i hou ki te whatumanawa o te iwi te tahuri o te motu katoa ki te manaaki i tona reo. Ko te Tari o nga Kura kei te whakatakoto i tetahi kaupapa mo te whakaako o te reo Maori i roto i ana kura.

Ka mutu te tino hui ko tera i tu ra ki Rotorua i tera Mei ki te whakatakoto i etahi kaupapa hei whakahohonu atu i te matauranga o te hunga kei te whakaakoako i te reo Maori. I pera rawa ai te pai o taua hui he ngakau nui no te hunga i haere ki reira a no nga kaihautu hoki o te waka nei o Matauranga. Me nui te whakamoemiti ki te hunga e hautu nei te whakaako o te reo Maori notemea kei te kuhu noa atu tena, kei te kuhu moa atu tena.

Ko nga uauatanga, ko te tokoiti o te hunga whakaako ko te haua o etahi ki te reo Maori, a ko te kore pukapuka kore aha. I te hui i Rotorua ka tikina i te hohonutanga o te reo Maori nga korero hei whakamatakitaki ki nga kaiwhakaako, kia tahuri ai ratou ki te titiro i te kaupapa o te reo e whakaako nei ratou. Ka whakaotioti taua huihuinga ko te mahi whakakaupapa i etahi kupu tohutohu ki Kawanatanga. Ko etahi o aua kupu tohutol kia taia etahi pukapuka mo te kaupa whakaako o te reo, kia mahia etahi rekoata hei tohutohu i te whakahua o te kupu, a kia mahia hoki he pikitia hei tohutohu i nga ringa o nga haka me te tu a te tangata i te marae, ko enei mea katoa hei awhina i te hunga kei te ngak nui ki te ako i te reo Maori.

E rua nga kupu tohutohu o taua huihuin e pa nui ana ki ‘Te Ao Hou’, ko te tuhi o reo Maori a ko te whakakaupapa i etahi tu tuhinga hei korero ma te hunga kei te a i te reo. Ko te tohutohu a te hui me ata tuhi nga kupu whakahua, ara mehemea he to whakahua o te ‘a’ me tuhi penei ‘aa’, me ranei ã ara mo te ingoa manu me ‘kaakaa’ me kãTkãT ranei; mo te kakahu me ‘kaka’ ara atu ara atu. Kaore he he o tenei tu tuhi, mehemea ka penei te tuhi a te tangata i ana korero hea panuitanga ki ‘Te Ao Hou’ ka pera ano te mehemea he rereke ka rereke ano. E tika a ra me whakatakoto tetahi kaupapa kia ma ma ai te tauhou.

Ko te mea tuarua ko te whiwhi o nga kaiwhakaako i etahi tuhituhinga hei korero ma a ratou tamariki. Ko te inoi atu a ‘Te Ao Hou’ kia tuhi korero Maori mai koutou te iwi Maori hei panui ki ‘Te Ao Hou’, hei korero ma nga tamariki.