Go to National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa Go to Te Ao Hou homepage
No. 5 (Spring 1953)
– 44 –

KO TE WHAKAHAERE HUI

Tera ano nga takiwa e kore ai e taea te whakhaere Maori noa nga hui whai take, he ao hou tenei me ona ahuatanga. He pai tonu nga whakahaere hui a te Maori engari he kume roa kei ta te Pakeha te ringa poto.

I tera putanga O Te Ao Hou ka haere nga whakamarama mo te ata whakararangi i nga take mo te hui kia rarangi tonu ai te haere a te korero. Na me ata whakamarama ake ano me pehea te whakahaere o te hui.

Kei te Tiamana te totikatanga o te hui—ka pai te whakahaere a te Tiamana ka whai take te hui—ka poauau te Tiamana ka pera ano hoki nga take o te hui. Ko te whakaaro o te tangata mo te tane anake tenei tunga te Tiamana, otira i enei ra kei te piki mai te tokomaha o te wahine kua tu kei tenei tunga.

E toru nga mea kia mau ki roto ki nga whakaaro o te wahine ka tu hei tiamana mo tetahi hui.

Tuatahi me marama taua wahine ki nga take mo te hui. Me ata whakarongo hoki ia ki te aronga o nga korero o te hui.

Tuarua kia pai tana whakahaere i taua hui me haere tonu hoki nga korero a nga kaikorero i runga i te aronga o nga take kei te aroaro o te hui. Kaua tetahi tangata e poka noa ki te tu ki te korero me matua whakaae ranoa te

– 45 –

tiamana. Ki te whakapuaki taua tiamana i ona whakaaro kaua e numinumi te whakatakoto o te korero kia hangai ki runga i te aronga o nga take o taua hui. Me tuku ia kia tu te tangata ki te korero engari kaua e auau te tu a kaua hoki a kotiti ke nga korero a kaua e tapatahi tona ngakau.

Tuatoru—a ko ia nei te tino mea—me marama taua tiamana ki nga ture mo te whakahaere hui. E rua enei momo ture. Tuatahi ko nga ture kei te kaupapa a tona ropu e mau ana, a e tika ana kia tino marama ia ki enei, a ko nga ture hoki e pa ana ki nga whakahaere hui. Ina e whai ake nei he tauira.

KO TE KAUPAPA O NGA TAKE MO TE HUI

1. Ka whakapuare Te Tiamana i te hui me te whakarongo ki nga mihi mo te ngaro ke.

Ko Te Tiamana: Kua puare ra tenei hui a tenei peka o Te Ropu Wahine Maori Toko i Te Ora.

Ko Mrs P.: I tuku mai a Mrs N i ana mihi ki tenei hui me tona pouri e kore ia e tae mai i te mate o ana tamariki.

Ko Te Tiamana: Kia ora koe Mrs P.

Ka tuhi te Hekerettari i te mihi a Mrs N me tana whakamarama mo tona ngaro ke ki te pukapuka o nga meneti.

2. Ko Te Whakatau i Nga Meneti o Te Hui O Mua Atu.

Ko Te Tiamana: Tena e Mrs W. panuitia nga meneti o te hui o mua ake nei.

Ko Te Hekeretari: E Te Tiamana, … Ina ka panuitia nga meneti o te hui a marama a te peka o o te Ropu Wahine Maori Toko i Te Oro i tu ki i te Wenerei te 6 o nga ra a Mei 1953 i te 2 o nga haora o te ahiahi. Tekau ma wha nga wahine i taua hui a i tae mai nga mihi me nga whakamarama a Mrs W raua ko Mrs T mo to raua ngaro ke. Ko te Perehitene ko Mrs P te Tiamana.

I puta nga manaaki a Mrs P ki nga wahine tokotoru he manuhiri no te peka o

o te Ropu Toko i Te Ora. Ko te kaikorero mo taua ahiahi ko Mrs K. I panuitia nga meneti o te hui o mua atu a whakataua ana e te Tiamana. Kaore he take i hua mai o aua meneti. I panuitia a te Hekeretari tetahi reta na te Ropu Wahine Institute o

e pohiri mai ana kia tukua atu kia tokotoru nga wahine o taua peka o te Ropu Toko i te Ora hei hoa mo ratou ki tetahi komiti hei whakariterite mo nga ahuatanga e pa ana ki nga mahi whakamatakitaki tunu kai mo eketopa. Ka whiriwhiritia taua take a whakataua ana ko Mrs P ko Mrs W a ko Mrs O e haere hei mangai mo taua peka. Na Mrs M te motini na Mrs T i tautoko pahitia ana.

– 46 –

Na te Perihitene i whakamohio a Mrs M a ko te kaupapa o tana korero ‘Ko nga huarahi hei arai i nga aitua ki te kainga.’

Na Mrs C nga mihi ki a Mrs M mo ana korero ki taua peka o Te Ropu.

Ka whakamahara te Perehitene hei te Wenerei te 3 o nga ra o Hune ka tu ano he hui a ko te mutunga tera o taua hui.

Ka mutu te hui ko te kapu ti.

Ko Te Tiamana: Kia Ora Mrs W. Tena ma tetahi o koutou te motini kia whakataua enei meneti ne?

Ko Mrs K.: ‘Maku te motini.’

Ko Mrs O.: ‘Maku te tautoko.’

Ko Te Tiamana: ‘Na Mrs K te motini na Mrs O i tautoko kia whakataua nga meneti. Ko nga mea e whakaae ana me ki ae ko nga mea kaore e whakaae kei te tika nga korero i tuhia ki enei meneti me ki kaore. Kua pahitia.

Ka tuhia e te Hekeretari tenei motini ki nga meneti.

3. Ko Nga Take E Ara Mai I Nga Meneti.

Ko Te Tiamana: ‘He take ano ka hua mai i enei meneti?

Ko Mrs O.: E Te Tiamana e hiahia ana au ki te ripoata mo to matou taenga ki te hui topu a te Ropu Wahine o te Institute mo te mahi whakakitekite i nga mahi taka kai. Ko te ra kua whakataua e to matou komiti ko te 7 o nga ra o Oketopa ko te ra hokohoko tera. Ko te whakataunga hei te hawhe o te tekau i te ata ka timata taua mahi hokohoko a ki te wha o nga haora i te ahiahi. Hei te tekau ma tahi o nga haora i te ata nga mahi paraoa a hei te tahi hoki o nga haora. Ko te utu i whakahuatia mo te tomo ki taua mahi me rua hereni kei roto te kapu ti i tenei. Ko te motini kia tokotoru o tatou kia eke pumau ki taua komiti.

Ko Te Tiamana: Kia ora Mrs O. Tena ma koutou e whakaingoa etahi wahine mo te komiti nei.

Ko Mrs T.: Maku e motini ko nga wahine mo tenei komiti ko Mrs P., ko Mrs W., a ko Mrs O motemea kua taunga ratou ki tenei mahi.

Ko Mrs N.: Maku tena e tautoko.

Ko Te Tiamana: Na Mrs T te motini na Mrs N i tautoko ko Mrs P, ko Mrs W, a ko Mrs O hei mangai mo tatou ki taua komiti—he korero ano kei a koutou?

Ko Mrs T.: E te Tiamana ko toku whakaaro he tata rawa tenei whakamatakitaki ki te ra putiputi a e motini ana au me ata whiriwhiri ano taua ra.

Ko Te Tiamana: Me whakamahara atu ano pea au e Mrs T he motini kei te aroaro o te hui. Kaore he wahine e pirangi ana ki te whakahe i taua motini? Mehemea kaore tena me whakatakoto e au te motini.

– 47 –

Na Mrs T te motini a na Mrs N i tautoko ko Mrs P, ko Mrs W a ko Mrs O hei mangai mo tatou ki tenei komiti topu—ko nga mea e whakaae ana me ki ‘ae’ a ko mea e whakahe ana me ki ‘kaore’—kua pahitia.

Ka tuhia tenei motini e te Hekeretari.

Ko Te Tiamana: Tena Mrs T mehemea he whakaaro tou me neke te ra tena me motini pera koe.

Ko Mrs T.: E te Tiamana e hiahia ana au ki te motini ki o tatau mangai kia nekehia te ra mo tetahi ra i Oketopa.

Ko Te Tiamana: Tena ma wai e tautoko tenei motini. Kua hinga te motini i te kore tangata hei tautoko.

4. Ko Nga Reta:

(E tika ana me ata titiro te tiamana ki nga reta i mua o te hui).

Ko Te Tiamana: Tena e te Hekeretari panuitia mai nga reta.

Ka panui te Hekeretari i nga reta. Ka mutu ano te reta hei whakahokitanga ko ta Mrs E e rihaina ana i te peka o i te mea e haere ana ia he wahi ke.

Ko Te Tiamana: Tena ma tetahi o koutou te motini me whakaae enei reta.

Ko Mrs O.: Maku te motini.

Ko Mrs K.: Maku e tautoko.

Ko Te Tiamana: Kua tautokotia te motini me whakaae enei reta—ko nga mea e whakaae ana me ki ‘ae’ a ko nga mea e whakahe ana me ki kaore—kua pahi.

Ka tuhia e te hekeretari te motini.

5. Ko Nga Take I Hua Mai I Nga Reta:

Ko Te Tiamana: Ka nui toku pouri ka mahue tatou i a Mrs E engari kei te mohio iho au ka manaakitia ia e to tatou ropu hou kei te rohe e haere nei ia. Ko toku hiahia kia tuhi te Hekeretari ki a ia ki te whakapuaki atu i a tatou mihi me nga tumanako mo nga ra e tu mai nei.

Ko Te Tiamana: Kua rongo koutou i te motini ko nga mea e whakaae ana me ki ae a ko nga mea e whakahe ana me ki kaore. Kua pahi tena.

Ka tuhia e te hekeretari tenei ki nga meneti.

Kua whakamaramatia enei kaupapa korero e rima mo mo tera putanga o Te Ao Hou ka whakataki ai i nga korero mo enei wahanga e whai ake nei.

6. Ko nga kaupapa korero mo te Hui.

7. Ko nga take noa.

8. Ko te ra mo te hui o muri atu.

9. Ko te whakakopi i te hui.

Mo era putanga o Te Ao Hou ka whakahaere ai i nga korero mo Te Pooti mema, mo nga motini, mo nga Menemana, mo te whaka-

(Continued at foot of page 54.)