Go to National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa Go to Te Ao Hou homepage
No. 1 (Winter 1952)
– 15 –

NGA KAI A TE MAORI

Ko nga kai ake a te Maori he kai whakatiputipu tangata, hei te tane te pakari o te tangata a hei te wahine te ataahua. Ko aua kai no Niu Tireni nei ano no te oneone no nga awa no te moana ranei. No te taenga mai o te Pakeha me ana kai kua wareware haere te Maori ki ana ake kai a kua kaingakau ki a te Pakeha.

He tino kai nga kai a te Maori, ko te Kumara e rite ana ki te riwai tona pai hei kai. Otira mehemea e matotoru ana te piira i te kumara i te riwai ranei ka moumou te nuinga o te whaipainga o te kai. Ko te tino tunu o te kumara me hangi kiri me ata horoi i te tuatahi. E mohio ana te Maori ko ia nei te tunu reka o te kumara.

Ko tetahi tino kai he puha. E rite ana tona pai hei kai ki te kapiti, ki te silver beet ki te spinach ranei. A ko ta te Maori tunu i te puha kei ko noa atu i ta te Pakeha tunu i te kapiti, notemea ka kainga te puha a ka inumia te wai kohua, tena ki te Pakeha ka ringihia atu te wai kohua.

He kai kaingakau na te Maori te ika. A he mea pai tenei notemea he kai whakapakari te ika i te tangata. Ko te wheke, te kina, te tio, te koura, te kuku, te paua, te pipi, te toheroa a ko te pupurore etahi o nga kai a te Maori, a mo te whakapakari i te tinana tangata ko te miraka anake kei runga atu i enei. Kei runga atu enei kai a te Maori i te miiti mo te whakapakari i nga iwi a i nga niho o te tangata.

Ka nui tenei tu ika kei Niu Tirani nei, te hapuku, te rawaru, te tarakihi, te kanae, te kahawai, te tamure te mango, te patiki, te kupara, te tope, te aha noa te aha noa. Ko te ika, mai rano tetahi o nga tino kai a te tangata, mehemea kei te taha moana ki te taha ranei o te awa tona kainga a mehemea kaore ka hemoa nuitia e ia te ika. Kua mohio noatia atu he tino kai te ika.

He kai pai ano te tuna wai maori, notemea he kai whakapakari i nga iwi a i nga niho o te tangata. kua noho nga kai a te Pakeha hei kai pumau engari kaua te Maori e wareware ki ana kai papai.